دیسان لە هەرێمی مێ ... شوو ... لە کانەوە

وێنە / لە پەنجەری ژوورەکەمەوە، ئاڵمان / کاکتوس و گوڵەباخ، دوو هاوڕێی هەمیشەی من

مێشوولەکانی ناو ژوورەکەم دیسانەکە پەڵەیان داوە، کردوویانە بە هێلانە و ماڵی خۆیان، خەریکە لێرە سەربەخۆی خۆشیان رائەگەیەنن، ئاڵایان هەڵکردوە، جێژن و فیستیواڵ ئەگرن، بەریان بە ڕۆژی ژوورەکەم یان هەمان گڵۆپە حیزەکانی ناوژوورەکەم گرتوە. هەڵبەت ناحەقیان ناگرم، سوپایەکیان هێناوە، ئەگەر فریای خۆم نەکەوم، خوێنم تیا ناهێڵن. بە هیچ چاریان نیە، نە بە مێشوولەکوژ، نە بە گسکی کارەبایی، نە بە خۆڕإوەشاندن. هیچ بیرم کردوە، ئەوە من ماوەیەکە بیریان لێ ئەکەمەوە، خاڵی لاوازیانم دۆزیەوە. ئینسان ئەگەر بە خەستی بیر لە شتێ بکاتەوە، یان رێگایەک ئەدۆزێتەوە، یان دەبێت خۆی بدات بە دەستەوە. بە هەرحاڵ بیرم لێ کردوە و بۆ دواجار سیاسەتی کوردانەم بۆ بەکار هێنا. نەک ئەم سیاسەتەی ئێمە دەیکەین، ئەو سیاسەتەی کە بەرامبەرمان کراوە. یانی لێرەدا وتەیەک زەق ئەبێتەوە، ئەگەر بتەوێ نەتەوەیەک بچەوسێنیتەوە، دەبێ بزانی خۆتیان چۆن چەوساندۆتەوە، ئاواش لەوانەیە نەتەوەیەکی تر بچەوسێنیتەوە.لەگەڵ چەند مێشوولەیەکی خوێڕی دا پەیمانم بەست، تووی دووبەرەکیم خستە ناویان، لەو لاشەوە بە ئایەتی پیاوچاکانی جۆڵایی، مەبەست جاڵجاڵۆکە، بەشێکی

کچ

کچ ـ ئاه باوکە؟! تۆ خەریکی درۆ ئەکەی؟
باوک ـ نا نا کچم. کوا، ئەوە نیە بۆت ئەگێڕمەوە؟
کچ ـ نا باوکە بە چاوتا دیارە؟
باوک ـ چۆن ئەزانی؟ 

کچ ـ دایکم وا ئەڵێت ... 
باوک ـ دایکت چوزانێ رۆڵە؟
کچ ـ ئەڵێ ئەگەر زۆری لێ گوت، ئەوە بزانە درۆ ئەکات!
باوک: چەن ساڵەتە باوانەکەم!
کچ ـ حەوت، ئەبم بە هەشت
باوک: هیچ نیە ڕۆڵە، با بی بە هەشت، تۆش عادەت ئەکەی!
کچ ـ باوکە؟
باوک: گیان رۆڵە ...
کچ ـ دەی ئاخرەکەی، چی بوو!
باوک ـ ئاخر رۆڵە لەبیرم چوو!
کچ ـ ئەرێ وەڵا دایکم راستی کرد
باوک ـ چی فرەزان!
کچ ـ دایکم ئەڵێ هەروا فێری جگەرەش بوو.
باوک ـ ئاخ کە لە دایکت ئەچی ..
کچ ـ باوکە خۆشمەوی ...



ئەگەر ئەم دیالۆگەم درێژ بدایە، لەوانەیە .

ساڵانی زوو

ساڵانی زوو که‌ منداڵ بووم، هیچ کات فرمێسکی باوکم نه‌بینی، جارێ زۆر دڵته‌نگ بوو، بێتاقه‌تی هه‌موو گیانی داگرتبوو، شه‌وێک بوو هه‌موومان بێ ده‌نگ دانیشتبووین، ته‌له‌فزیونێکمان هه‌بوو به‌کار ئه‌وه‌ نه‌ده‌هات چاوی لێ بکه‌ین، زوو زوو عه‌لی برام ده‌یگوت برۆ سه‌ر بانه‌که‌ و ئانتینه‌که‌ بجوڵێنێ، ئانتنی چی ؟ ده‌ورییه‌کی فافۆن بوو، جارێک چۆله‌که‌ی به‌سه‌ره‌وه‌ نیشتبوه‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ مناڵانی گه‌ڕه‌ک به‌رد تێ گرتبوو ته‌واو چه‌مابوه‌وه‌..، چومه‌ سه‌ر بانه‌که‌، له‌ خواره‌وه‌ هاواریان ده‌کرد کوره‌ به‌ره‌و زرێبار بیسوڕێنێ، دایکم ئه‌یگوت رۆڵه‌ به‌ره‌و شه‌خسه‌که‌ ته‌به‌ڕکه‌ باش ده‌بێ، وای لێ هات هه‌ر به‌فره‌ک بوو و نه‌یدا، هاتمه‌ خواره‌وه‌، هه‌موومان بێ ده‌نگ بووین، نه‌وزاد برام مندالێکی هه‌بوو و هه‌ڵی ده‌په‌راند، ده‌یگوت ماشه‌ڵڵا کچ کچی من، گوڵه‌، تاقانه‌یه‌ و نازداره‌، به‌خوا منالی من وێنه‌ی نیه‌ له‌ جوانییا. باوکیشم زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌کی کرد و گوتی وه‌ڵا مناڵی منیش جوانه‌ و ئاهێکی هه‌ڵکیشا. ساڵ هات و چوو، زوو ساڵ تێ ده‌په‌ڕێ، وه‌ک شه‌پۆلێک خێرا زه‌مان ئه‌بڕێ، ئیسته‌ که‌وتوومه‌ته‌ بیری ئه‌و رۆژانه‌ و یادی باوکم ده‌که‌م... زۆر زوو تێ په‌ری له‌مێژه‌ نه‌مدیوه‌، گومان ناکه‌م بیبینمه‌وه‌، به‌ڵام له‌ دڵه‌وه‌ تاسه‌م کردوه‌، حه‌ز ده‌که‌م رۆژێ له‌ نزیکه‌وه‌ باوه‌شی بگرم و پێی بڵێم باوکه‌گیان تۆش ئه‌زیزی ئێمه‌، ببوره‌ نه‌متوانی کورێکی باش بم بۆت..

بزه‌ی نه‌ورۆزانه‌ ....

گه‌وره‌ترین زوڵمی ئه‌مساڵ له‌ من کرا، ئه‌وه‌بوو له‌ وڵاتی پێشکه‌تووی وه‌ک ئاڵمان، له‌ دڵێ رێک له‌ دڵی ئاڵمان و ئورووپادا، خه‌تێکم هه‌یه‌ فه‌یسبووک به‌ هه‌زار حاڵ ده‌کاته‌وه‌، ناتوانم له‌ دوو میگا بایت زیاتر بنێرم، ناتوانم ته‌سویری یه‌ک عه‌بدی به‌شه‌ری خوا ببینم، ئه‌وه‌ دوو رۆژه‌ سێ وێنه‌م بۆ هاتوه‌ تازه‌ دوای پێنج سه‌حات دانلوود بوو، ئه‌مه‌وێ هه‌ندێک جار ته‌ماشای یوتیوب بکه‌م دارێک ئه‌دا به‌ رۆحما و هه‌ر پری ناکاته‌وه‌ و ئه‌نترنێت ئه‌که‌وێته‌ جاده‌ی خۆڵه‌وه‌ و ده‌بێ نه‌ک هه‌ر لاپتۆبه‌که‌م رستارت بکه‌مه‌وه‌، ته‌نانه‌ت ده‌بێ نیو سه‌عاتی رێک به‌دیار تاڵی شه‌به‌که‌ی ئه‌نترنێته‌که‌مه‌وه‌ دانیشم، به‌ یاهوو قسه‌ ده‌که‌م ده‌ڵی رادیۆکانی ئه‌وسایه‌ و ده‌یکا به‌ هات و هه‌را و جیک و هووڕێک نازانم قسه‌ی چیم بۆ ده‌که‌ن، وه‌ختی واش هه‌یه‌ که‌ قسه‌ ده‌که‌م له‌و لا قسه‌ی ته‌واو بوه‌ هیشتا تازه‌ "چۆنی و چاکی"یه‌که‌ی من ده‌گات ..، وه‌ک کورد ده‌لی شه‌ر کرا و کوژاوه‌، که‌چه‌ڵ بۆ دار ئه‌خولاوه‌. . جار ناجاریش پێم ده‌لێن سکایپت هه‌یه‌ قسه‌ بکه‌ین، بابه‌ وه‌لا بیلا هه‌مه‌ و نه‌ک دانه‌یه‌ک دوانیشم هه‌یه‌ که‌چی خه‌ته‌که‌م به‌شی ئه‌وه‌ ناکات ... ساڵ رۆشت، من هێشتا له‌ گوندێکم به‌فر ببارێ ماشینی تێ ناکه‌وێ، هی وا هه‌یه‌ سێ سک زاوه‌ هه‌ر من ماوم لێره‌ ... عه‌رزی خزمه‌تتان بکه‌م فێری دووچه‌رخه‌بووم ئه‌مساڵ، هه‌ڵبه‌ت جارێ که‌وتم سه‌رئه‌ژنۆ و ناومشتم ده‌لیی که‌ر قه‌پی لێ گرتبوو. تازه‌ به‌فر باریبوو، چوومه‌ ده‌ره‌وه‌، جا سارد خۆ له‌ سه‌رما نه‌ده‌چوو، سمۆره‌یه‌کم بینی، له‌ سووڕێکا گرتم، دوای وه‌ک شاعرانی کلاسیکی کورد ده‌رده‌ دلێکمان کرد پێکه‌وه‌، گوتی ئێمه‌ له‌ نه‌سڵی سمۆره‌کانی کوردستانین، کاتی خۆی به‌ده‌ست تایه‌فه‌ی ئێوه‌وه‌ هه‌ڵاتین و لێره‌ جێگایان کردینه‌وه‌، مه‌ردی خوابه‌ وازمان لێ بێنه‌، ئه‌نفالتان کردین، تاقتان لێ برین ئیتر چی ماوه‌، وه‌لا منیش به‌زه‌ییم به‌ حاڵی خۆما هاته‌وه‌ و گوتم له‌وه‌ گه‌رێ مه‌ترسه‌ خۆشم کۆچه‌رێکم رێگای دووری دوورم هه‌ڵبژارده‌وه‌. ئه‌وه‌ش ئه‌مساڵ، ته‌واو، تا سالێ تر به‌ ته‌مایه‌ر خواین، وه‌ک شێتێکمان هه‌بوو له‌ ئاوایی نێ، پێیان ده‌گووت که‌ریم کابان، ده‌مگوت کابانه‌ دنیا که‌ی ته‌واو ده‌بێ، ده‌یگوت به‌ ته‌مای خوا بین هه‌ر ته‌واو نابێ، ده‌بێ خۆمان گوی تێکه‌ین و خۆل که‌ین به‌سه‌ریا ئاوا ته‌واو ده‌بێ. به‌ڵام خۆشترین بیره‌وه‌رییه‌کانیش لێره‌ زۆر بوون، هه‌رچه‌ن بێتاقه‌تی و دووری بووه‌، به‌لام کاتێ سارای دڵت رووناک بێ، ژیان دڕک و داڵیش بێت، به‌ پێی په‌تی سه‌ما ده‌که‌ی. هیوادارم بزه‌ی ساڵ بکه‌وێته‌ سه‌ر لێوتان! 

به‌ ...... سه‌ر...... هات

حه‌ز ئه‌که‌م به‌م نیوه‌شه‌وه‌ باسی هه‌ندێک به‌سه‌رهاتی خۆشتان بۆ بکه‌م. تازه‌ ئاواره‌ ببووین بۆ ئاوایی "نێ"، من مناڵ بووم، ده‌وڵه‌ت هه‌ندێک خه‌ساراتی ده‌دا به‌ خه‌ڵکی سه‌ر سنوور که‌ پێیان ده‌گوت جنگ زده‌، به‌لام خه‌ڵکی لای خۆمان باش نه‌یان ده‌زانی ده‌ری ببرن، ده‌یانگوت جه‌نزه‌ده‌ ئه‌ده‌ن. باوکم چوو بۆ قه‌لا ـ خه‌ڵکی ده‌ورووبه‌ر به‌ مه‌ریوان ده‌لێن قه‌لا ـ له‌وێ ره‌شتییه‌که‌ی سه‌ری پر کردبوو له‌ په‌نجاتمه‌نی و سه‌دتمه‌نه‌ی، بیرم دێ بیستمه‌نی و ده‌ تمه‌نیشی تێدا بوو، کاکم گوتی به‌ باوکم برۆ زه‌وی و ماڵی بکره‌ له‌ قه‌لا، باوکم له‌سه‌ر پشتییه‌کان دانیشتبوو و شانێکی هه‌ڵده‌ته‌کاند و ده‌یگوت "ئم،،، بچین بۆ شار با ئیوه‌ ده‌ڵه‌ بن، کاکه‌ هه‌ی هاوار ئێمه‌ شارمان پیوه‌ نایه‌ت" دایکیم له‌ سووچی هه‌یوانه‌کدا بوو و چایی تێ ده‌کرد، بیرمه‌ سینییه‌کی درێژیان کریبوو، چایی به‌ ریز تێ ده‌کرد و هه‌ر له‌ جێگادا ده‌ستی ده‌کێشا و هه‌ڵنه‌ده‌ستاوه هه‌موومانی تێر چایی ده‌کرد. نه‌خشین خوشکم و من به‌ پیاله‌ چاییمان نه‌ده‌خوارد، به‌ قورووشکه‌، له‌و په‌رداخه‌ گه‌ورانه‌ بوو. جا ئه‌یانگوت له‌ دوو کڵۆ زیاتری پیوه‌ بخۆی داختان ئه‌که‌ین. کڵۆ قه‌نی چی به‌گیان هه‌موو لایه‌ک به‌ زۆریش نه‌ده‌توایه‌وه‌، باوکم ئێمه‌ی ئه‌برد بۆ قه‌ڵا و له‌وێ ده‌بوا له‌ هه‌ر فه‌رده‌ قه‌نێک کڵۆیه‌ک یان دوانمان بخواردایه‌ و تاقیمان بکردایه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ باوکم ئه‌و که‌له‌ قه‌ند و شه‌کرانه‌ی له‌ عیراقه‌وه‌ ده‌هات و ده‌یگوت ئه‌مه‌ قه‌ندی ماڵه‌ فه‌قیره‌، له‌ بیره‌وه‌رییه‌که‌ دور نه‌که‌ومه‌وه‌، پاره‌ی زۆر، نازانم چه‌نێ بوو، به‌لام ئه‌ونه‌ ده‌زانم هه‌رچۆن بوو ژماردیان، زۆشتر ئه‌وه‌بوو مامه‌ره‌حیمم خوا حه‌فووی کا هات بۆ ماڵمان و ئه‌ویش تۆشه‌به‌ره‌یه‌کی پاره‌ی پێ بوو، ده‌یگوت نازانم بیژمیرم، هات بۆ ماڵ ئێمه‌.، هه‌یوانه‌که‌ی ئێمه‌ سێ له‌ شه‌ش درێژ بوو، ریزی کرد به‌ ناو ماڵا و هه‌موو ئێمه‌ی ده‌رپه‌راند و دانه‌دانه‌ ئه‌یژمارد. ئێمه‌ له‌ سووچی ده‌رگاکه‌وه‌ ئه‌مانروانی و نه‌خشین خوشکم کڵۆیه‌ک شه‌کری گه‌وره‌ی له‌ ده‌ما بوو پێ ئه‌که‌نی. مامۆژنه‌ زه‌ینه‌شم هاتبوو ئه‌و رۆژه‌ و باسی مۆدێلی تازه‌ باوی چاره‌که‌ی کۆڵ و ئه‌مانه‌ی ده‌کرد له‌گه‌ڵ دایکم. باوکم وتی رۆڵه‌ که‌وشتان بۆ ئه‌سێنم، له‌و قسانه‌دا بووین دایکم نه‌برێکی هیناو و پێی هه‌موو مانی ئایه‌ره‌ (ئه‌ندازه‌)*) گرت، بۆ هه‌ر کاممان گرێیه‌کی لێ دابوو، چوو بۆ ناوشار و بۆ هه‌موومان باته‌ی سێ ستاره‌ی هێنابوو بۆمان، ده‌مانگوت باوه‌ بۆ ئادیداست بۆ نه‌هێناوین، جا به‌ ئادیداسی ده‌گوت عه‌لی داس، ده‌یگوت رۆڵه‌ خراپه‌ درک ئه‌چێ به‌ پێتانا. باته‌مان کرده‌ پێمان، خۆی بستێک بوو، بستێکی دیکه‌شی به‌ده‌مه‌وه‌ بوو، هه‌ڵمان ده‌دا له‌ به‌رد به‌ خۆمان نه‌ده‌زانی. به‌ کچ و کوره‌وه‌ له‌وه‌ی بۆ هێنابووین. هاوین هات به‌ گڕی جگه‌ره‌ کون کونمان ده‌کرد و وه‌ک پانکه‌ هه‌وای ده‌کێشا. ئه‌وساڵه‌ هه‌ر باسی ئه‌وه‌ بوو تراکتۆرێک بكرین. وه‌لا به‌ هه‌موو تایه‌فه‌که‌مان تراکتۆرێکیان کری، باوه‌ر بکه‌ن یه‌که‌م تۆپێ سه‌دام دای له‌ مه‌ریوان و ئێران دای له‌ تراکتۆره‌که‌ی ئێمه‌. مامه‌م به‌ باوکمی ده‌یگوت ته‌ڵاقم که‌وتبێ حه‌مه‌ تۆش برۆیته‌ مه‌ریوان بوومه‌ له‌رزه‌ ئه‌دا له‌ مه‌ریوان و یه‌کتان ده‌رناچێ. له‌سه‌ر خه‌رمانا بووین، دایکم له‌ بنه‌ دانیشتبوو و چایی تێ ئه‌کرد، خاکه‌ناز (پێمه‌ره‌) که‌ی له‌به‌رده‌ما بوو. به‌ ده‌ور چایی بۆ تێ ده‌کردین، چاییه‌که‌ی ده‌خسته‌ سه‌ر پێمه‌ره‌که‌ و دوو کڵۆ قه‌نه‌که‌شی له‌سه‌ر داده‌نا و پاڵی پێوه‌ ده‌نا و ئێمه‌ش ئه‌مان خواره‌وه‌. من و نه‌خشین خوشکم هه‌ر به‌ په‌رداخه‌ حه‌یاته‌که‌ ده‌مانخوارده‌وه‌، به‌ په‌رداخ نه‌بوایه‌ تێر نه‌ده‌بووین، ده‌بوا یه‌ک سه‌عات فوومان لی کردایه‌. مامه‌ ره‌حیمم ده‌هات هه‌ر به‌ گه‌رمی ده‌یخوارده‌وه‌، جارێک وه‌ک ئه‌وم کرد تا خواره‌وه‌ سووتانی، په‌رداخێ ئاو و یه‌خیشم کرد به‌ شوێنیا هه‌ر چاره‌ی نه‌کرد. بیره‌وه‌رییه‌کان هه‌میشه‌ به‌ خۆشی ده‌مێننه‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ ئازار و ره‌نجی له‌گه‌ڵا بێت. 

شه‌وتان گوڵ

له‌ کۆڵان تێم ته‌قاند

هه‌ر که‌ له‌ کۆڵان تێم ته‌قاند، لووتم نا به‌ لووت ئه‌حا گێجه‌وه‌، هه‌رچیم کرد نه‌مزانی چۆن ده‌رباز بم، گیرفانه‌که‌م پر بوو له‌ گوڵه‌به‌ڕۆژه‌، ده‌ستێکم به‌ کونی گیرفانه‌که‌مه‌وه‌و،ده‌ستێکیشم به‌ کتێبه‌کانمه‌وه‌ بوو، کتێبه‌ علوومه‌که‌م هه‌ڵخزا و که‌وته‌ به‌رده‌م ئه‌حا. به‌فرو قوڕ و چڵپاو کۆڵانی گرتبوو، نه‌موێرا دانه‌وم بۆی، باشبوو کتێبه‌که‌م به‌ سفره‌ به‌رگ گرتبوو ته‌ڕ نه‌بوو، که‌ دانه‌ویم بۆ ئه‌حا نه‌یگرتم و هه‌تا هێزی تێدا بوو، به‌ که‌وشه‌ باته‌کانییه‌وه‌ شه‌قێکی تێهه‌ڵدام و مشتێ چڵمی کرد به‌سه‌ر کراسه‌که‌ما، نیوه‌ی به‌ لاملمه‌وه‌ هاته‌ خواره‌وه‌. له‌ حه‌یبه‌تا وه‌خت بوو گمیز که‌م به‌ خۆما. کۆڵان یه‌ک به‌شه‌ری تیا نه‌بوو، مێشووله‌ش رێی نه‌ده‌که‌وته‌ کۆڵان، هه‌ر چۆن بوو رزگارم بوو. لا رانم شین و که‌وه‌ ببوو. خۆم گه‌یانده‌ ماڵه‌وه‌. سه‌رمام بوو وه‌ک شه‌ق شه‌قه‌ ده‌له‌رزیم، چاوانه‌ی قاچم داکه‌وتبوو و ئاوه‌سابوو. له‌ پشتێن به‌ره‌وخوار ته‌ڕ ببووم. دایکم زۆپاکه‌ی تێخستبوو و نێڵه‌ نێڵ گڕ به‌رز ده‌بووه‌ و وه‌ک گورگی هار زۆمپاکه‌ ده‌یناڵاند. خۆم دا به‌ر زۆپا و قنم تێ کرد، بۆ نه‌چزا به‌ زۆپماکه‌دا، به‌ پانتۆڵه‌که‌وه‌ چزا پیایا، دایکم به‌ جێگای ئه‌وه‌ی بێت به‌ فریامه‌وه‌، مه‌قاشه‌که‌ی هه‌ڵگرت و شوێنم که‌وت، له‌ حه‌یبه‌ت شه‌قازله‌ و مه‌قاشه‌کان دایکم سووتانم بیر چووبوه‌وه‌. له‌ شیشه‌ شکاوه‌که‌ی به‌رهه‌یوانه‌که‌مانه‌وه‌ بازره‌قه‌م به‌ست و بۆی ده‌رچووم، باش قنم خسته‌ ناو به‌فره‌وه‌ تا چاک ته‌زی و ئێشی سووتانی تیا نه‌ما. ئه‌و رۆژه‌ زۆر سه‌رمام بوو، چڵمه‌شۆڕه‌م ئاوقه‌ ببوو. خوشکم دۆخه‌وای لێ نابوو بانگی کردم. جامۆڵکه‌یه‌کم خوارد و گه‌رم بوومه‌وه‌. چڵم هه‌ر کۆتایی نه‌ ئه‌هات. ئه‌تگوت هه‌موو لاشه‌م ئه‌تاوێته‌وه‌ و ئه‌بێته‌ چڵم و له‌ کونه‌لووتمه‌وه‌ فریشقه‌ ده‌به‌ستێ. شۆڕ ده‌بووه‌ تا ئه‌یدا له‌ عه‌رز و له‌ پڕێکا خۆی ئه‌کرده‌وه‌ به‌ کوونه‌ لووتما. ئه‌وشه‌وه‌ له‌ تاو چڵمه‌شۆڕه‌ و لووشکه‌ لووش خه‌وم نه‌بوو. له‌و نیوه‌شه‌وه‌دا به‌ قۆزه‌ ره‌شه‌ خه‌به‌رم بوه‌وه‌، خۆ خه‌تای قۆزه‌ ره‌شه‌ نه‌بوو باوکم قوتووه‌ ته‌ماکۆکه‌ی دابوو به‌ ناوچاوما و منیش به‌ خه‌به‌ر هاتبووم. قیراندی: هه‌تیو ... قرخه‌ قرخ، بێڵه‌ با بخه‌وین. هیچ چوم گۆزه‌ڵه‌یه‌کم هێناو له‌ ته‌نه‌که‌ ئاوه‌که‌ی سه‌ر زۆمپاکه‌ پرم کرد و لای سه‌رم دامنا، له‌ په‌سا ئاوم ده‌خوارده‌وه‌ و قۆزه‌که‌ ده‌نیشته‌وه‌. به‌یانی شه‌وه‌کی هه‌ڵیانساندم بۆ مه‌دره‌سه‌. دایکم خه‌ریک ئالف تێکردن بوو و وتی رۆڵه‌ شیری تازه‌ ئه‌کوڵێنم که‌مێ نان و شیر بخۆ. چلمه‌ شۆڕه‌که‌م ته‌واو نه‌ببوو. ئه‌وشه‌و لێفه‌که‌م ته‌واو چڵماویی کردبوو. که‌وایه‌کی باوکم هه‌بوو، دابوویان به‌سه‌ر ئاخوڕی هێسره‌ که‌وه‌دا. داده‌م نایه‌ به‌ر ئه‌ژنۆیی و دایدڕاند. له‌تێکی کرد به‌ ده‌رزێخه‌یه‌که‌وه‌ و کردی به‌سه‌ر شانما. گوتی ها رۆڵه‌ جار جارێ چڵمتی پێ بسڕه‌. ده‌سماڵێ چی تووک و کای پێوه‌ بوو. له‌ ده‌رگای حه‌وشه‌ تێم ته‌قانده‌ ده‌ره‌وه‌، دام به‌ ته‌مووی مامه‌ ره‌حیممدا، گوتی ئه‌ها ... گێسکه‌ نێر بۆ کوێ ئه‌وه‌ ..

منداڵی

زۆرجار مرۆڤ دەچێتە قاوەخی منداڵی، نزیک ئەبێتەوە لە سات بە ساتی شیوەن و پێکەنینەکانی، هەموو لە شانۆیەکی سەرشەقام ئەچن. راست ئەبێژن کە ژیان شانۆیەکی گەورەیە، ئەکتەرکانی گاڵە بە ژیان ئەکەن، راست ئەبێژن تەختەی شانۆی ئەم جیهانە گەلێک دڵرەق و نامێهرەبانە، بەڵام هەندێ جار دەروویەکی رووناک هەیە کە سەرای شانۆت بۆ رووناک ئەکاتەوە، گۆشەیەک لە ژیانت بۆ ئەکاتەوە تا دیالۆگەکەت پێشکەش بکەی یان نە رووخسارت لە گۆشەیەک لە شانۆکەدا دەربکەوێ ... هەرچەندە لە منداڵیمەوە تا بەئەمڕۆ هەموو گۆشەکانی تەمەنم لە تارماییەک دا بوە، ئێستا وا هەست ئەکەم، دەروویەک بە روومدا کراوەتەوە کە سەرای شانۆ ژین و رووناکایی و سات بە ساتی دیمەنەکانم کەسک و شین ئەبێت .... بۆیە هەمیشە وا هەست بکەین کە دەروویەکی دیکە و لەدایکبوونێکی دیکە هەیە، تا ژیان بەردەوام بێت........ بێگومان هەر وا دەبێت!

کاریکەلەماتۆر

ئەم چەند دێڕە کاریکەلماتووری ئێستا لە ناو ئارشیوی نووسینەکانمدا دەرمهێنا و لێرە بڵاوی دەکەمەوە:
ـــــــــ کێشەی گەورە کێشی زۆر ئەوێ!
ــــــــــ خواش لە تەنیایی‌دا، بەربۆتە گیانی خەڵک!
ـــــــــ خەڵک و پشیلەی سەرشەقامی ئەم زەمانە، شوێنێکیان نیە بۆ مانەوە!
ــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ خۆکوشتن دڵی گای ئەوێ! مانەوە دڵی کەر! 
ــــــ ئەگەر شەوی تاریک نەبوایە، مانگ ئەکوژایەوە!
ـــ گەر تۆ نەبوایی، من چەترم بۆ چی بوو‌!
ـــــــ شار بێ شەڕ نابێ!
ــــــــــــــ ئەوەندە رووناکبیر بوو شەوقی ئەدایەوە!
ــــــ یار بە یارییەوە خۆشە و دوژمن بە ژانەوە!
ــــــــــ ....

قەلەمڕەوی مێشوولەکان

ئێوارەیەکی درەنگوەخت لەگەڵ باوکم دا ئاوی دێبەر و بێستانێکی بچووکمان هەبوو دەهاشت، باوکم سەر کەلەبەرەکەی گرتبوو و بە بێڵئاسن، ئاژینی دەکرد و منیش لە خوارەوە خەریک بووم ئەگەر گۆلێک زیاتر ئاوی تێدابچوایە باوکم ئاگادار ئەکردەوە، هەر وا سەرقاڵ بووین کە باوکم هەر دەستی رائەوەشاند و بە ڕەشتییەکەی هەڵی دەسوڕاند، لە ناکاو هاواری لێ بەرزبوەوە و رووی کردە ئاسمان و هیچی نەگوت، کەمێکی تری پێچوو، ئەمجارە رووی کردە ئاسـمان و زمان لە بەین ددانی دابوو و گوتی: خوا من هەڵی ئەگرم و تۆ بیکە بە تەپاڵە بەسەرمانا، چاوێکی لە من کرد و گوتی رۆڵە بڕۆ باوشێک تەپاڵە بێنە و ئاگری بە ، کردم بە دین ئەوەوە مێشوولەی خوڵقاند، منیش بە پەلە کەوتمە ئەو لارێگەر و کەنار جۆگەیە و پڕ بە باوەشی خۆم تەپاڵەی ئەسڵم کۆ کردەوە، یانی تەپاڵەی وەهام هێنابوو بۆ چێشت لێنان ئەبوو، هی واش هەبوو رێک بەقەد بەڕەیەک ئەبوو، ئیدی نازانم ئەو مانگایە چی خواردبوو وا تەپاڵەی وەک قاوەسینی لەسەر ئەرزەکە کەوتبوو. سەرتان نەیەشێنم، چڕە دووکەڵێکم خستە ئەو ناوە و باوکم خۆی خستە بەر دووکەڵەکە، هەر دەسی رائەوەشاند، گوتم چیە باوە؟ گوتی رۆڵە ئا بێ، با ماچێکت بکەم، منیش چوومە بەرەوە و ماچی کردم و گوتی رۆڵە ئەتوانی وەجاخم رۆشن بکەیتەوە، گوتم دەی باوە بزانم چیم پێ ئەکرێت، گوتی رۆڵە خۆ ناڵێم پیاوم بۆ بکوژە، تەنیا یەک و دوانێ ئا لەم مێشوولانەم بۆ بگرە، با سواریان بم و ئەوەندە بقیڕێنم بەسەریانا تا شێتیان ئەکەم ... منیش بزەیەک گرتمی و بۆ هەڵنەستایەوە و کڵۆگڵێکی تێوەگلاندم، لەسەر پەرژینی زەویەکەمانەوە بازرەقەم بەست و ڵنگی پانتۆڵەکەشم بەسەر چڵی هەژگەڵەکەی پەرژینەکەوە دادڕا. 

دنیایەکی هەر فرە سەیرە گوڵم!

مەخلوقی ئێمە زۆر عەجایەبە. یانی هەر لە مەخلوقی دنیا ناچێت، راست وەک ئەوە وایە لە کاکێشانێکی دیکەوە دابەزیبێت. ئیتر ئاوایە و زەمانەش گۆڕاوە، ئێمەش وەکوو دنیا ئەمانەوێ بیگۆڕین، یانی گۆڕاندان؟! شتی وا ئەبیسین. ئەیچە ئابرا، بۆ نموونە، ئێمەی کورد بەپێچەوانەی خەڵکی دنیا ئەگەر بیگۆڕێن ئاوا دەیگۆڕین، یانی سەروبنی ئەکەین! یان ئەگەر سەر و بنی نەکەین لە بنەوە کونێکی تێ ئەکەین، رەنگە ئەوەش مۆد بێت کون تێکردن، ئەوسا زوو باتەی سێ ستارەیان کون تێ ئەکرد بۆ ئەوەی قاچ فێنک بێتەوە، ئەمڕۆ لە ئەورووپا سەر ئەژنۆیان ئەدڕێنن، هی وا هەیە ئەڵێ گەوزاندوویان، بێ ڕێزی نەبێت بەڵام هەر وایە، ئەوەش فیکر و بۆچونی خۆیانە و کە من هیچ دژیان نیم. بەڵام ئێمە ئەمانەش ئاوا دەگۆڕێن، یان هەڵدەگەڕێنینەوە یان وەردەگەڕێنین. دێموکراسی ئەکەین بە ژێرکراسی، رەخنە راست ئەکەین بە پێ مەڕەو و پاچ و بێڵ وەختی وا هەیە جنێو خۆشترە لە رەخنە، بەقەولی بارام بەگ: تەڵاقم کەوتبێ رەخنە لە جنێو پیس ترە" رەنگە بە دەمیانەوە هەڵبەستبێ، زەمانەکە وای لێ هاتوە هەڵبەستن بە دەم ئەم و ئەوەوە زۆر بوە، وەختی واش هەیە هەڵبەستەیەکیش راستە و خەڵککی دیکە ئەیکات بە هی خۆی. ناڵێم، دنیایەکی سەیرمان هەیە. هەر لە خۆشییا مافی مرۆڤ پێشێل ئەکەین. یان ئیتر لە ئەوپەڕی خۆشیدا خەڵک ئەکوژین، یان ئیتر زۆۆۆۆۆر کەیفمان ساز بێت وڵات تێک ئەدەین، یانی ئێمە هەمیشە لە خۆشیاین بۆیە وڵات بەرگەمان ناگرێت. باسی مافم کرد، لەو وڵاتەی ئێمەدا هەمووکەس مافی هەیە بمرێ، بکوژرێت،

شەوانە II

1 

شەوە: ئێستاکە ئاوازی شەوانەی ئەوینداران خەو زڕانە ... گیانی منیش، ئاوازێکی ئەویندارانە...

وەهای گوت زەردەشت.

Nacht ist es: nun erst erwachen alle Lieder der Liebenden. Und auch

meine Seele ist das Lied eines Liebenden.

Also sang Zarathustra

٢

شا .... ئه‌و خه‌ونه؟!‌

شا .... ئه‌و خه‌ونه؟!‌

بابه‌ت: ته‌نز

ئه‌فراسیاب گرامی

شا ئه‌و زه‌مانه‌ی تێی که‌وتووین؟! شا ئه‌و به‌زم و باوان شێواوییه‌‌!؟ شا ئه‌و خه‌ون و خه‌یاڵاته‌؟! بووه‌ تا به‌ ئێستا به‌ "هیچ" پێبکه‌نی، نا .. نا ویژدانی خۆت بخه‌ مه‌ترسییه‌وه‌، به‌ڕاست بوه‌ "هیچ" تۆ بهێنێته‌ پێکه‌نین، یان بوه‌ به‌ش به‌ حاڵی خۆت و هه‌رچی هه‌یه‌ به‌ده‌وروبه‌رتا تێر بگری. به‌ هه‌ردووده‌ست خۆت بڕنی و به‌ چه‌پۆک بده‌ی به‌ده‌موو چاوی خۆتا. له‌وانه‌ بووبێت، له‌وانه‌شه‌ قه‌ت له‌ ژیاندا بیرت له‌ خۆت نه‌کردبێته‌وه‌. چۆن ئه‌بێ ئینسان بیر له‌ خۆی نه‌کاته‌وه‌ و ئه‌ژنۆی توند نه‌کا له‌ چه‌ناکه‌ی و وه‌ک کووته‌کۆڵه‌ له‌سه‌ر جاده‌ی نزیک شارا ته‌ماشای رۆژئاوا بکات. بێگومان به‌شێکی زۆر، له‌وانه‌ی زۆرتر که‌ بیر له‌ خۆیان ناکه‌نه‌وه‌، به‌ "هیچ" بێ هیچ و خۆڕایی قا قا پێکه‌نیون و یان کوڵی گریانیان به‌رز بۆته‌وه‌، سه‌دا سه‌د و بێ هیچ ته‌پ و تۆز کردنێک و خۆ گرژ کردنه‌وه‌ ئه‌چنه‌ ریزی ... با نه‌ڵێم. ره‌نگه‌ ئه‌م نووسینه‌ی منیش، به‌ "شا" وه‌ ده‌ستی پێکردبێ، جۆرێک ره‌هایی به‌ده‌ست ئه‌و ختووکه‌یه‌وه‌ بێت که‌ رۆژانه‌ به‌ش به‌ حاڵی خۆم ئه‌مگریه‌نێت. که‌ مناڵ بووم خه‌ونم به‌ سه‌گه‌ڕاو و ده‌ڵه‌که‌ی ره‌حمان و که‌ره‌که‌ی ماڵ باوه‌گه‌وره‌م و ئه‌سپه‌ کوێته‌که‌ی خۆمانه‌وه‌ ئه‌بینی. ئه‌وکاتانه‌ مامۆستا له‌به‌ر ته‌خته‌ڕه‌‌ش، برۆی ئه‌تگوت دڕکه‌ گۆیژه‌ و بۆ په‌رژینی باخه‌که‌ی ماڵ مامه‌م ئه‌بوو، بانگی ئه‌کردی و پرسیاری لێ ئه‌کردی و نه‌ت ئه‌زانی. خودکاره‌ شینه‌که‌ی له‌ گیرفان ده‌ر ئه‌هێنا و ئه‌یخسته‌ به‌ین په‌نجه‌ت...! وه‌ی مامۆستا گیان، تۆ خوا! به‌خوا دایکم نه‌خۆش بوو، باوکم له‌ مه‌رز بوو، خوشکم هه‌ویری ئه‌شێلا، کاکه‌م و ... هه‌موو ئه‌مانه‌ ئه‌هاتن به‌ هاوارته‌وه‌ و په‌نجه‌ت وه‌ک هێلکه‌گون پشیله‌ ده‌ئاوسا!؟ پێم بڵێ: تۆ ئه‌ته‌و‌ێ له‌ داهاتوودا ببی به‌ چی؟ ــ ئم م م مامۆستا حه‌ز ئه‌که‌م ببم به‌ "کارتا باز".  به‌ڵام زۆری پێ نه‌چوو ئه‌م خه‌ونه‌ وه‌ک سه‌تڵه‌ ماسه‌که‌ی نه‌نکم که‌ پشیله‌ سه‌لکی تێده‌خست و به‌ که‌وچکه‌ دارینه‌که‌ ده‌یدا به‌سه‌ریا و له‌ پڕێکدا ده‌ڕژا، خواره‌وه‌ بوو و هیچ مان له‌ هیچ.

ته‌مه‌ن وه‌ک داڵیتی مێوه‌که‌مان به‌ باڵای منا هه‌ڵده‌زنا. ئێستا ئیتر خه‌ونم به‌ پاشایه‌تییه‌وه‌ ئه‌بینی. پاشایه‌ک که‌ به‌ سه‌دان و هه‌زاران پیاو و که‌نیزه‌کی هه‌یه‌ و شه‌و و رۆژ باوه‌شێنی ئه‌که‌ن، نان ئه‌که‌ن به‌ ده‌میه‌وه‌ و که‌س ناوێرێ قسه‌ له‌سه‌ر قسه‌ی بکات. قسه‌ت یاسایه‌کی نه‌بڕاوه‌یه‌. هه‌مووشتێ به‌کیفی "..." خۆت به‌ڕێوه‌ ئه‌برد. سه‌ری هه‌زارانت ده‌په‌ڕاند هه‌ر ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی په‌نجه‌یان بۆ کێشاوی. ره‌نگه‌ بیرم ئه‌بوه‌ داڵێکی بێ ئامان و خه‌یاڵی داگیرکردنی ده‌یان سه‌رزه‌وینی جۆراوجۆرم ئه‌کرد. بڕیارم ئه‌دا به‌سه‌ر دیواری ئه‌شکه‌وته‌کانه‌وه‌ وێنه‌ی خۆم و شاژن و کۆشک و سه‌راکه‌م هه‌ڵبکه‌نن و بۆ هه‌موو مێژوو بڵێن: ئه‌م جیهانه‌ ته‌نیا تۆ خاوه‌نی ئه‌وی و هیچ که‌سێکیش به‌ پیاو نازانی و حه‌سابی تڕێکیشیان بۆ ناکه‌ی. چه‌ند ساڵێکی دیکه‌ش تێپه‌ڕی، زۆر زوو له‌و خه‌ونه‌ دوور که‌وتمه‌وه‌ و ئه‌وه‌ بۆ من زۆر زه‌حمه‌ت بوو. په‌رژینێک قاییم بێ هه‌موو بای زک بوو . ئیتر خه‌یاڵم گلی خوارد و وام ئه‌زانی له‌ کوڕێکی ئاسنگه‌ری گوندنشین و دوور له‌ شار، ئه‌بمه‌ جه‌نگاوه‌رێک و ئه‌چـمه‌وه‌ به‌گژ پاشای زۆردارا و کۆشک و ته‌لاری به‌سه‌ردا ئه‌ڕووخێنم و هه‌وساری ئه‌که‌م. په‌تی ئه‌که‌م و له‌ ناوه‌ڕاستی شه‌قاما، به‌ به‌رچاوی هه‌موو خه‌ڵکه‌وه‌، له‌سه‌ر سه‌کۆیه‌کی به‌رز، په‌تی سێداره‌ی بۆ هه‌ڵئه‌خه‌م و ناوم ئه‌که‌وێته‌ مێژووی قاره‌مانانی مێژوو. ئه‌وکاته‌ کیژێکی جوانکه‌ڵه‌ و ته‌لارنشین له‌ کۆشکێکی لووتبه‌رزی ناو چیا سه‌رکه‌شه‌کانه‌وه‌ و عه‌شقی ده‌بووی و حه‌کایه‌تت ئه‌بوه‌ فه‌رهاد و شیرینێکی تر. ده‌م به‌ ده‌م، سنووری مێژووت ئه‌په‌ڕاند. راسته‌ ئه‌ڵێن قسه‌ که‌وته‌ ده‌م زارێ ئه‌که‌وێته‌ شارێ. ئه‌م خه‌یاڵانه‌ به‌رده‌وام به‌ دواته‌وه‌ بوون. کلێکی پان بوون زوو زوو ده‌جووڵا. شا ئه‌و شا و گه‌دایه‌!

مامۆژنم

ئێواره‌ بوو، مامۆژنم و مامه‌م بوو به‌ شه‌ڕیان و قسه‌یه‌ک له‌م و دوان له‌و، کار گه‌یی به‌ شوێنی باریک، وای لێ هات مامۆژنم هه‌ستا و گوتی پیاوه‌که‌ وا من ئه‌ڕۆمه‌وه‌ بۆ ماڵ باوکم. به‌ڵام مه‌ردی خوا به‌ تا دیمه‌وه‌ ئاگات له‌ مناڵه‌کان و حه‌یوانه‌کان بێت، ئاڵف و ئاویان پێ بده‌ی ،  ئه‌چوه‌ بۆ ماڵ باوکی، ئه‌یگوت تاقتم چوه‌ بۆ سووره‌گیان به‌ نه‌وزاد کوری ده‌گووت، نه‌وزادی چی به‌شه‌ره‌ف گه‌رمێن وه‌ک سیا تاوه‌ وا بوو. مامه‌م قسه‌ خۆس بوو، ئه‌یگووت خوا بیکه‌ خوا، چۆن بوه‌ته‌ له‌یلێ له‌ منه‌وه‌ ده‌ برۆ هه‌ر نامه‌وێ بتبینم، مامۆژنم خۆی با ئه‌دا و ده‌ستی ئه‌نا که‌له‌که‌ی و ئا ئا به‌خوا هه‌ر دێمه‌وه‌ ،،، ده‌ته‌وێ مناڵه‌کان هه‌تیو که‌ی،  جا مامه‌م ئه‌یگووت به‌خوا رۆله‌ جاریک نه‌بوه‌ پێم بڵێ ره‌حیم گیان، هه‌ر ئه‌ڵێ یارۆ گیان.

ته‌سادووف

له‌م رۆژانه‌ له‌گه‌ڵ ماڵه‌وه‌ قسه‌م ده‌کرد. خوشکم ده‌یگووت هه‌را بوه‌ له‌ ماڵه‌وه‌ و چووم بزانم چی بوه‌ . ده‌یگووت گوێم لێبوو باوکم ده‌یقیراند...
چوومه‌ نزیکه‌وه‌ ده‌مبینی باوکم دێته‌ ده‌ر و دایکم ده‌چێته‌ ژووره‌وه‌
باوکم ده‌یگووت لا ژنه‌که‌ به‌خوا ئێستا ته‌سادووفێک ده‌که‌ین که‌سمان ده‌رناچێت

بۆ ئه‌وانه‌ی مه‌زاجیان تیا نه‌ماوه‌

رۆژێ خه‌ریکی کێشه‌ کردن بووین، کێشه‌ی گه‌نم بوو، بای ئه‌هات و گه‌نم و پووش و پڵاشی گێژ ئه‌دا و نه‌یئه‌هێشت کاره‌که‌مان به‌ره‌وه‌ پێش بچێ، کاکم بڕستی لێ بڕابوو، تاقه‌تی نه‌ماو چه‌ن جنێوێکی حه‌واڵه‌ی خوا کرد .... باوکم جگه‌ره‌که‌ی به‌ ده‌مه‌وه‌ بوو ... زۆۆر له‌سه‌ره‌خۆ گووتی خوا نه‌، رؤڵه‌ پێغه‌مه‌ر پێغه‌مه‌ر ... خوا ته‌نیا باڵه‌...

وه‌ستای‌ ناچار

قه‌ڵه‌م ره‌نگه‌ هێندێك جار كه‌وڵ بكرێ‌‌و هێندێك جاریش نووسه‌ر كه‌وڵ بكرێ‌ یان باشتره‌ بڵێین كه‌ هیچ نووسه‌رێك بێ‌كه‌وڵ بوون نه‌بۆته‌ نووسه‌ر‌و هیچ خامه‌یه‌كیش نه‌بۆته‌ خامه‌ی‌ نووسه‌ر هه‌تا كه‌وڵ نه‌كرابێ‌...